Trước diễn biến phức tạp của dịch tả lợn châu Phi tại một số địa phương, Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh đã ban hành Công văn số 899/SCT-KT, yêu cầu các đơn vị, địa phương tăng cường nhiều biện pháp nhằm chủ động phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ lây lan dịch bệnh, bảo đảm an toàn thực phẩm và ổn định nguồn cung hàng hóa thiết yếu trên địa bàn. Đây được xem là động thái cần thiết trong bối cảnh thị trường thực phẩm, nhất là mặt hàng thịt lợn, luôn tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Điểm đáng chú ý, yêu cầu của ngành Công Thương không chỉ dừng ở khâu kiểm tra, xử lý vi phạm mà nhấn mạnh rõ trách nhiệm của từng cấp, từng lực lượng, từ chính quyền cơ sở, đơn vị quản lý chợ, hệ thống phân phối đến các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm. Mục tiêu đặt ra là vừa ngăn chặn thực phẩm không an toàn lọt ra thị trường, vừa tránh tâm lý hoang mang làm ảnh hưởng đến cung cầu và giá cả hàng hóa thiết yếu.

Theo chỉ đạo của Sở Công Thương, UBND các xã, phường phải đẩy mạnh tuyên truyền để người dân, hộ kinh doanh, tổ chức, cá nhân trên địa bàn nắm rõ tình hình dịch tả lợn châu Phi; từ đó nâng cao ý thức phòng ngừa, không tham gia mua bán, vận chuyển, giết mổ hay tiêu thụ lợn bệnh, lợn chết, cũng như các sản phẩm từ thịt lợn không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch hoặc không bảo đảm an toàn thực phẩm. Đây là yêu cầu then chốt, bởi ở nhiều thời điểm, nguy cơ mất an toàn thực phẩm thường xuất phát từ khâu thu gom, tiêu thụ nhỏ lẻ, khó kiểm soát.

Cùng với tuyên truyền, chính quyền cơ sở được yêu cầu nắm chắc tình hình địa bàn, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi thu gom, vận chuyển, buôn bán lợn bệnh, lợn chết; kinh doanh thịt lợn không rõ nguồn gốc hoặc không bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm. Song song với đó là chủ động theo dõi diễn biến cung cầu, giá cả thị trường, nhất là đối với thịt lợn và các mặt hàng thực phẩm thiết yếu có thể thay thế. Cách tiếp cận này cho thấy tỉnh không chỉ chú trọng phòng dịch mà còn tính đến bài toán giữ nhịp thị trường, tránh đứt gãy nguồn cung cục bộ hoặc tăng giá bất thường.

Ở khâu lưu thông, tiêu thụ, Sở Công Thương yêu cầu ban quản lý các chợ, trung tâm thương mại, siêu thị siết chặt kiểm soát hàng hóa thực phẩm lưu thông trên địa bàn. Chỉ những sản phẩm thịt lợn có đầy đủ dấu kiểm dịch và giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp lệ mới được phép kinh doanh. Với các hộ tiểu thương không chấp hành quy định về phòng, chống dịch hoặc kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, biện pháp xử lý được nêu rõ là kiên quyết đình chỉ hoạt động. Đây là thông điệp cứng rắn, bởi chợ dân sinh vẫn là nơi tiêu thụ lượng lớn thực phẩm tươi sống mỗi ngày.

Chi cục Quản lý thị trường được giao chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra đối với mặt hàng thịt lợn, sản phẩm từ thịt lợn và các thực phẩm liên quan. Trọng điểm kiểm tra tập trung vào chợ đầu mối, chợ dân sinh, cơ sở giết mổ, kho lạnh, cơ sở chế biến, các điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa. Việc khoanh đúng địa bàn, đúng khâu rủi ro cho thấy yêu cầu quản lý lần này đi vào thực chất, không dàn trải.

Theo công văn, các hành vi kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ; vận chuyển, buôn bán động vật và sản phẩm động vật không có giấy tờ kiểm dịch theo quy định sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm theo pháp luật. Đồng thời, lực lượng chức năng cũng phải kết hợp tuyên truyền, hướng dẫn để các tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm chấp hành nghiêm quy định hiện hành. Điều này rất cần thiết, bởi cùng với xử phạt, việc nâng nhận thức cho người kinh doanh sẽ góp phần tạo ra hàng rào phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Đối với các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, yêu cầu được đặt ra là phải nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, thú y, thương mại, giá và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các cơ sở chỉ được thu mua, sử dụng, chế biến, kinh doanh thịt lợn và sản phẩm từ thịt lợn có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm điều kiện vệ sinh thú y, có hóa đơn, chứng từ hợp pháp và đầy đủ giấy tờ liên quan. Đặc biệt, công văn nêu rõ yêu cầu tuyệt đối không thu mua, chế biến, kinh doanh lợn bệnh, lợn chết và sản phẩm từ lợn mắc bệnh.

Không dừng ở đó, Sở Công Thương còn yêu cầu các cơ sở thực hiện nghiêm việc kiểm soát nguyên liệu đầu vào, điều kiện vệ sinh tại cơ sở, dụng cụ, kho bảo quản, phương tiện vận chuyển; tăng cường tự kiểm tra, truy xuất nguồn gốc hàng hóa và lưu giữ hồ sơ, chứng từ để phục vụ công tác thanh tra, kiểm soát khi cần thiết. Khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ về nguồn gốc, chất lượng hoặc mức độ an toàn của thịt lợn và sản phẩm từ thịt lợn, các cơ sở phải kịp thời thông tin cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan chức năng.

Có thể thấy, trước nguy cơ dịch bệnh ảnh hưởng tới thị trường thực phẩm, Bắc Ninh đang lựa chọn hướng đi chủ động, đồng bộ và quyết liệt. Việc siết chặt quản lý từ địa bàn dân cư đến khâu phân phối, kiểm tra thị trường và tự kiểm soát tại cơ sở không chỉ nhằm ngăn thịt lợn không an toàn lưu thông mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ổn định tâm lý tiêu dùng và giữ vững trật tự thị trường trong giai đoạn nhạy cảm hiện nay.